Suwerenność

Prześlij dalej:

Suwerenność jest często przywoływaną wartością. Tak, wartością, bo coś, co cenimy i za co będziemy gotowi coś oddać, to wartość. A za suwerenność ludzie często oddawali nawet życie.

Skąd się wzięło to pojęcie? Pośrednio z łaciny, a bezpośrednio z francuskiego: souverain znaczy „najwyższy” – stąd najwyższą władzę w państwie, czyli nas, naród, nazywa się suwerenem. Suweren nikomu nie podlega, decyduje samodzielnie, jest niezależny od innych podmiotów, sprawuje nieskrępowaną władzę na określonym terytorium czy też nad określoną grupą osób i samym sobą.

W odniesieniu do państwa suwerenność obejmuje niezależność zarówno w sprawach wewnętrznych jak i zewnętrznych. Suwerenność państw jest jednym z podstawowych terminów prawa międzynarodowego. Znaczenie suwerenności podkreśla też to, że została ona ujęta we wszystkich podstawowych dokumentach międzynarodowych. Państwo suwerenne – poprzez swoje organy – może podejmować dowolne działania, jakie uznaje za najkorzystniejsze dla swoich interesów.

W Polsce zasada suwerenności narodu jest gwarantowana przez artykuł 4 Konstytucji RP, który mówi, że suwerenem, czyli podmiotem dzierżącym w Polsce władzę, jest naród.

Deklaracja zasad prawa międzynarodowego z 1970 roku stwierdzała, że państwa korzystają z suwerennej równości, obejmującej następujące elementy:

  • państwa są równe wobec prawa
  • każdemu państwu przysługują prawa wynikające z pełnej suwerenności
  • każde państwo ma obowiązek szanować podmiotowość innych państw
  • integralność terytorialna i niepodległość polityczna państwa są nietykalne
  • każde państwo ma prawo swobodnie wybrać i rozwijać swój system polityczny, społeczny, gospodarczy i kulturalny
  • każde państwo ma obowiązek stosować się w pełni i w dobrej wierze do swoich zobowiązań międzynarodowych i pokojowo współżyć z innymi państwami.

Suwerenność oznacza, zatem, równocześnie

  • - podmiotowość
  • - osobowość prawną
  • - niezależność
  • - władzę.

Dziś nastąpiła wyraźna relatywizacja suwerenności jako wartości. Gdyby chcieć pojmować niezależność państwa dosłownie, w 100 procentach, trzeba by założyć samowystarczalność tego państwa we wszystkich dziedzinach, a na to mogą sobie pozwolić tylko nieliczne państwa na świecie.

Występuje też współdzielenie suwerenności państw w organizacjach międzynarodowych, np. w Unii Europejskiej. Ograniczenie niezależności państwa nie oznacza bynajmniej, że suwerenność nie ma znaczenia. Państwo, oddając na jakiś czas prawo do części swych decyzji w wyniku wejścia w wielostronny układ, może uzyskać np. lepszą możliwość gospodarczego, cywilizacyjnego czy społecznego rozwoju, czy gwarancje swego bezpieczeństwa. Jeżeli jest to dobrowolne, a układ międzynarodowy nie oznacza podporządkowania interesów owego państwa interesom innych państw, to suwerenność państwa może zostać wzmocniona – poprzez wzmocnienie siły gospodarczej, sojusze itp.

Z prawnego punktu widzenia suwerenność państwa traktowana jest całościowo , tzn. domniemywa się brak jakichkolwiek ograniczeń wykonywania suwerenności we wszystkich sferach działalności państwa. Nie można, bowiem, utrzymać długo suwerenności, jeżeli którakolwiek z tych sfer niezależności zostanie przez państwo utracona. Zgodnie z tą zasadą może ono robić wszystko, co nie jest zakazane przez obowiązujące normy prawa międzynarodowego.

Tak, jak strategia organizacji (państwa, firmy) może być rozpisana na strategie cząstkowe (finansowa, kadrowa, technologiczna, medialna itd.), tak suwerenność może być rozpisana na wszystkie sfery działania państwa, o czym wspomniałem w poprzednim akapicie. Powtórzmy: potrzeba suwerenności w każdej z tych sfer, aby państwo było rzeczywiście suwerenne. Chodzi, więc, o następujące „cząstkowe” suwerenności:

  • Suwerenność wyborcza; tu potrzebna jest pełna społeczna kontrola procesu wyborczego, komisje wyborcze muszą być wybierane przez suwerena, kandydatów zgłaszają komitety wyborcze lokalnie, a nie ma tzw. list partyjnych.
  • Suwerenność ustawodawcza; Instrumentami służącymi narodowi do sprawowania władzy w tej sferze są elementy demokracji bezpośredniej (np. referenda, inicjatywa ludowa); ponadto członkowie ciała ustawodawczego – Sejmu i Senatu – muszą być niezależni od wszelkich lobby, organizacji, służb i innych państw, co oznacza, że ich funkcjonowanie musi być bardzo transparentne i zawarte w ramach kontraktu wyborczego z wyborcami, na podstawie którego można ich ewentualnie odwołać.
  • Suwerenność ludnościowa; tu mieszczą się określanie polityki migracyjnej, ludnościowej i przyznawania obywatelstwa
  • Suwerenność prawna; chodzi tu odpowiednie umocowanie w prawie międzynarodowym. Podległość prawu międzynarodowemu jest także elementem ochrony tej suwerenności.
  • Suwerenność finansowa; państwo musi mieć kontrolę nad emisją pieniądza i nad polityka monetarną; dziś panuje pieniądz dłużny, kreowany przez wiele banków w postaci kredytu z niczego (ex nihilo), co łamie polską Konstytucję.
  • Suwerenność gospodarcza; dotyczy to zarówno regulacji podatkowych, związanych z działalnością gospodarczą, uprzemysłowienia, regulacji w rolnictwie (np. zakaz GMO), regulacji importowo-eksportowych, ceł,
  • Suwerenność polityczna, czyli niezależność w podejmowaniu decyzji politycznych, wolność od nacisków wszelkich lobby i sił zewnętrznych. To także sprawny, profesjonalny i lojalny aparat dyplomatyczny.
  • Suwerenność militarna; tu chodzi o wyszkolenie wojskowe Polaków, wyposażenie w sprzęt i broń, dobrze zorganizowaną i uzbrojoną armię; systemy obrony terytorialnej i łączności.
  • Suwerenność terytorialna; oznacza ona panowanie nad danym terytorium, jego realną, skuteczna ochronę i jego samodzielne, niezalezne użytkowanie bądź władanie nim
  • Suwerenność medialna; widoczna jest dziś pewna ekspansja kulturowa, wymykająca się spod kontroli państwa ze względu na masowe środki przekazu usytuowane poza terenem państwa lub znajdujące się na terenie, ale będące własnością obcego kapitału. Może to generować problem ograniczania kultywowania narodowych treści albo wręcz nadawania treści wrogich państwu.
  • Suwerenność ekologiczna; problemy ekologiczne niejednokrotnie przekraczają, wbrew woli państwa, granice. Wynikały na tym tle spory o zatruwanie rzek granicznych, niszczenie lasów, budowę fabryk czy elektrowni.
  • Suwerenność symboliczno-historyczna; dotyczy obszaru symboliki narodowej i historii. Polityka pamięci jest jednym z elementów politycznej suwerenności każdego państwa. Obejmuje to filmy, relacje z uroczystości rocznicowych, a także podręczniki szkolne.

My, Polacy, nie jesteśmy suwerenni od wewnątrz, dlatego jesteśmy bezradni przed zagrożeniem zewnętrznym. Potrafimy się spierać o sprawy drugorzędne, natomiast sprawy ważne są medialnie zagłuszane. To przejawia się dwojako:

- w naszej indywidualnej i zbiorowej świadomości; gdy nie trzeba walczyć, protestować, manifestować, lekce sobie ważymy wolność i suwerenność, nie dbamy o jedność narodową, jesteśmy jak naiwne dzieci, które wierzą, że ktoś z zewnątrz załatwi nam nasze sprawy.  A przecież, jak pisał W. Konopczyński, "suwerenność buduje się od wewnątrz, a ochrania od zewnątrz".

- w formach prawnych; tak było w sprawie orzeczenia polskiego Trybunału Konstytucyjnego w sprawie traktatu lizbońskiego, który stwierdził, że ów traktat nie zagraża w niczym naszej suwerenności. Natomiast Federalny Trybunał Konstytucyjny w Niemczech wyraził zgodę na ratyfikację tego traktatu, ale pod warunkiem ustaw gwarantujących wyższość prawa niemieckiego nad europejskim, co znaczy , że wszystkie rozstrzygnięcia, które zapadną w UE, będą musiały być ratyfikowane w Niemczech. Niemcy zauważyli zagrożenie dla suwerenności państwa narodowego.

Suwerenność to nieustanne zadanie, to zobowiązanie, to odpowiedzialność. Podjęcia tego wszystkiego nam, Polakom, życzę.

Źródło foto: 

własne

0
1017 liczba odsłon

Autor artykułu: Askalek